فناوری پهپادها از یک ابزار نظارتی لوکس به یک بازوی اجرایی حیاتی در کشاورزی نوین تبدیل شده‌اند. اما مزایای واقعی استفاده از این پرنده‌های هوشمند در مزرعه چیست؟

در مصاحبه برنامه «نوآوران» رادیو اقتصاد (مورخ ۲۲ آذر ۱۴۰۱) با دکتر امین طلایی‌زاده، مدیرعامل یکی از شرکت‌های پیشرو دانش‌بنیان در حوزه پهپادهای کشاورزی، به ۸ مزیت اساسی اشاره شد که نشان می‌دهد چرا این فناوری در حال دگرگونی کامل کشاورزی سنتی است.

 

۱. افزایش ۱۰ برابری سرعت عملیات

 

زمان در کشاورزی یک فاکتور حیاتی است. مزیت اول و آشکار پهپادها، سرعت عملیات است.

  • روش سنتی (تراکتور): یک تراکتور در یک روز کاری ۷ تا ۸ ساعته، به طور متوسط ۵ هکتار را سمپاشی می‌کند.
  • روش پهپادی: یک پهپاد به راحتی و «بدون خستگی»، روزانه ۵۰ هکتار را پوشش می‌دهد.

مثال واقعی: سمپاشی یک مزرعه ۱۰۰ هکتاری که با تراکتور ۲۰ روز طول می‌کشد، با پهپاد تنها در ۲ روز انجام می‌شود. این اتوماسیون کامل، به کشاورز اجازه می‌دهد تا به جای درگیری فیزیکی، تنها ناظر فرآیند باشد و از «شیرینی فناوری در کشاورزی» لذت ببرد.

 

۲. کاهش ۹۸ درصدی مصرف آب (یک پنجاهم)

 

در کشوری که با بحران آب مواجه است، این مهم‌ترین مزیت پهپادها محسوب می‌شود.

  • روش سنتی (تراکتور): برای محلول‌پاشی هر هکتار، بین ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ لیتر آب برای ترکیب با سم نیاز است.
  • روش پهپادی: برای همان یک هکتار، تنها ۱۰ لیتر آب کافی است.

این کاهش یک پنجاهمی (۱/۵۰) در مصرف آب، به این معناست که با سهمیه آب یک‌بار سمپاشی سنتی، می‌توان ۵۰ بار مزرعه را با پهپاد محلول‌پاشی کرد. این امر دست کشاورز را برای کوددهی و تقویت چند مرحله‌ای محصول باز می‌گذارد.

 

۳. کار در «زمان طلایی» (حتی در زمین‌های گلی)

 

مبارزه با آفات یک «زمان طلایی» (Golden Time) دارد. اگر در آن زمان اقدام نشود، آسیب جدی به محصول وارد می‌شود.

  • مشکل سنتی: کشاورز زمین را آبیاری کرده و زمین گلی است. تراکتور نمی‌تواند وارد مزرعه شود. اگر باران هم ببارد، این زمان طلایی به سادگی از دست می‌رود.
  • راهکار پهپادی: پهپاد نیازی به تماس با زمین ندارد. این دستگاه می‌تواند دقیقاً در همان زمان طلایی، بر فراز زمین گلی پرواز کرده و عملیات را انجام دهد.

 

۴. حذف کامل آسیب به محصول و فشردگی خاک

 

ورود تراکتور به مزرعه، دو آسیب جدی وارد می‌کند:

  1. له شدن محصول: چرخ‌های تراکتور به طور میانگین ۱۵ تا ۲۰ درصد از محصول مزرعه را به دلیل ایجاد رد چرخ، له کرده و از بین می‌برند.
  2. فشردگی خاک: وزن تراکتور باعث «کوبیده شدن» خاک شده و هوای زیر خاک را از بین می‌برد.

پهپاد به دلیل عدم تماس با زمین، هر دو این مشکلات را به صفر می‌رساند. همان ۱۵ تا ۲۰ درصد محصولی که از آسیب تراکتور نجات پیدا می‌کند، به تنهایی می‌تواند بهره‌وری را به شکل چشمگیری افزایش دهد.

 

۵. امکان سمپاشی در شب

 

در مناطق گرمسیری مانند خوزستان، سمپاشی در طول روز به دلیل تبخیر سریع محلول تقریباً غیرممکن است.

  • مشکل سنتی: کشاورزان مجبور بودند شبانه وارد مزارع شوند. این کار علاوه بر تاریکی و عدم دید کافی برای تشخیص محدوده سمپاشی، خطراتی مانند ورود به گل‌ولای (تا زانو) و مواجهه با حیوانات موذی (مثل مارگزیدگی) را به همراه داشت.
  • راهکار پهپادی: پهپاد با استفاده از سیستم‌های ماهواره‌ای و ناوبری خودکار، هیچ نیازی به نور روز ندارد و می‌تواند با خیال راحت در شب عملیات را انجام دهد.

 

۶. دقت سانتیمتری و پایش هوشمند

 

پهپادها با استفاده از سامانه‌های مکانیابی ماهواره‌ای (GNSS) کار می‌کنند.

  • دقت: کشاورز مطمئن است که هیچ بخشی از مزرعه جا نمی‌ماند و هیچ بخشی دو بار سمپاشی نمی‌شود.
  • پایش (Monitoring): علاوه بر سمپاشی، پهپادهای کوچکتر شناسایی (پایش) می‌توانند مزرعه را بررسی کرده و محل دقیق آلودگی را تشخیص دهند. سپس پهپاد سمپاش فقط به همان نقطه آلوده اعزام می‌شود.

 

۷. حفظ کامل سلامت اپراتور (کشاورز)

 

در روش سنتی، راننده تراکتور در محاصره کامل سموم قرار دارد. این سموم از طریق تنفس، پوست و چشم جذب بدن شده و منجر به بیماری‌های جدی گوارشی، پوستی و حتی آب مروارید می‌شوند.

اما اپراتور پهپاد می‌تواند تا یک یا دو کیلومتر از محل سمپاشی فاصله داشته باشد. او در نقطه‌ای امن ایستاده و تنها عملیات را از طریق رادیو کنترل نظارت می‌کند، که این امر سلامت او را به طور کامل تضمین می‌کند.

 

۸. مهاجرت معکوس و اقتصاد دانش‌بنیان

 

به گفته دکتر طلایی‌زاده، وقتی کشاورزی با «شیرینی فناوری» همراه شود و سودآور و لذت‌بخش گردد، جوانان تحصیل‌کرده نیز برای استفاده از این تکنولوژی‌ها به روستاها باز می‌گردند. این «مهاجرت معکوس» به توسعه روستاها و تقویت بدنه اقتصاد مقاومتی و دانش‌بنیان کشور کمک شایانی می‌کند.